Luidde een komeetinslag 12.000 jaar geleden het begin in van de huidige patriarchale samenleving?

Hoe komt het dat onze zachte, androgyne en wendbare primatensoort Homo sapiens opeens een patriarchaal systeem van verticaal samenleven en autoritair bewind ging bouwen, zo’n 12.000 jaar geleden?

Onze soort is zeker 300.000 jaar oud, en voor zover we weten hebben onze voorouders altijd geleefd in matriarchale, horizontale samenlevingen.

Samenwerking, communicatie en gelijkwaardigheid waren van oudsher de sleutels tot ons overlevingssucces. Daardoor wisten we in het spel om overleving op de Savanne de andere primaatsoorten af te troeven. Dit argument heb ik in 2021 uitgebreid uitgewerkt in mijn artikel over gender bij jagers en verzamelaars in De Correspondent.

12.000 jaar klinkt misschien lang, maar we hebben dus zo’n 290.000 jaar op een andere manier geleefd. Pas relatief recent in het bestaan van onze soort hebben we autoritaire top-down structuren in het leven geroepen, gedreven door mannelijke waarden zoals controle, bezit en overheersing.

Wat 12.000 jaar geleden begon werkt tot tot op de dag van vandaag door. Deze patriarchale samenlevingsvorm hebben we inmiddels tot in de krochten van onze psyche geïnternaliseerd, waardoor we dit zijn gaan zien als ‘normaal’.

Met de komst van het patriarchaat raakten twee culturele aannames in zwang over gender die ook nog altijd de basis vormen van onze huidige samenleving: gender en sekse zijn verbonden (mannen zijn mannelijk, en vrouwen zijn vrouwelijk, en dus zijn man en vrouw enkel in elkaars aanvulling compleet), en mannelijkheid is hoger gewaardeerd dan vrouwelijkheid.

Het patriarchaat maakte een einde aan een veel mystieker mensbeeld, waarin zowel mannen als vrouwen mannelijke én vrouwelijke eigenschappen hebben. Dit idee van de mens als androgyn (mannen zijn ook vrouwelijk, vrouwen zijn ook mannelijk) vormt het uitgangspunt voor matriarchale culturen. In deze culturen staat geen van de genders bovenaan de pikorde staat, maar bestaan ze in gelijkwaardigheid naast elkaar.

Het is nog steeds een mysterie wat de trigger was voor deze grootste culturele omslag in de menselijke geschiedenis. Maar onlangs is het eerste bewijs gevonden voor een theorie die stelt dat dat komt door een gigantische komeetinslag.

Zo’n 12.900 jaar zou een grote komeet in de dampkring in (nog steeds forse) scherven uiteen zijn gevallen, die vervolgens stuk voor stuk zijn ingeslagen in Noord-Amerika en Groenland.

De gigantische inslag zou de grootste zijn geweest sinds de inslag die de dinosauriërs van de aarde veegde, 66 miljoen jaar geleden. En zou een grote omslag hebben veroorzaakt in het klimaat en de leefomgeving. De inslag zou de aarde zelfs wat uit zijn baan hebben geslagen.

De mythische verhalen van oude spirituele eilandbeschavingen die zouden zijn weggevaagd door een grote overstroming (The Great Flood) zouden hierdoor ook verklaard kunnen worden. Volgens Plato zou het eiland Atlantis bijvoorbeeld zo’n 9.000 jaar voor zijn tijd zijn gezonken, dus inmiddels zo’n 12.000 jaar geleden.

Kan de grote komeetinslag van 12.000 jaar geleden een verklaring zijn voor de vele mythes over een ‘grote vloed’ en verloren eilandbeschavingen zoals Atlantis?

Hoe dan ook moet de inslag een grote klap zijn geweest voor menselijke beschavingen, die tot duizenden kilometers vanaf de plek van inslag met allerlei catastrofes en grote veranderingen te maken kregen.

Volgens Martin Sweatman, de wetenschapper van de University of Edinburgh die het onderzoek leidde naar de komeetinslag, is de inslag zelfs beschreven op de gigantische stenen pilaren van Göbleki Tepe in Turkije, het duizelingwekkende tempelcomplex van 10.000 jaar oud.

De ruïnes van de legendarische bouwwerken van Göbleki Tepe in Turkije.

Zou het kunnen dat het patriarchaat 12.000 jaar geleden is begonnen met shock en angst? Angst is tot op de dag van vandaag de drijvende kracht achter het patriarchaat; door die emotie zijn we bij uitstek vatbaar voor autoritaire machtsstructuren.

Zou de angst door de inslag zijn aangegrepen door een paar gefrustreerde voorouders om een samenleving te bouwen van ego, controle en bezit, zodat zij eindelijk bovenaan een pyramide konden plaatsnemen en op anderen neer konden kijken?

Als dat zo is, hoe bevrijden we ons uit een matrix van 12.000 jaar angst en trauma? De enige weg is heling van onze wonden. Met het helen van onze wonden helen we duizenden jaren intergenerationeel trauma. Niet voor niets dat het zo zwaar is!

Maar op een dag breken we de cyclus van angst, controle en geweld. En zullen we weer herinneren hoe onze voorouders hebben geleefd van vóór de neolithische revolutie: horizontaal, vanuit het hart, en in balans met de planeet. Die samenlevingsvorm ligt het dichtst bij onze zachte natuur.

--

--

--

Ethnographer, entrepreneur, lecturer; looking for world peace

Love podcasts or audiobooks? Learn on the go with our new app.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store
Laurens Buijs

Laurens Buijs

Ethnographer, entrepreneur, lecturer; looking for world peace

More from Medium

A Poem for Pop

Why Kill a Fever?

Structural Inequality